NEVESINJSKA PUŠKA — POČETAK OTPORA U HERCEGOVINI: Podsećanje na događaj koji je zapalio ustaničku iskru 1875. godine

Ovaj događaj nije bio samo lokalni incident, već početak jednog od najvećih ustanaka srpskog naroda u 19. veku, koji se ubrzo proširio i na Bosnu, a imao je snažan odjek širom Evrope i uticao na tadašnje geopolitičke tokove.

Šta je bila Nevesinjska puška? Nevesinjska puška označava oružani sukob između hrišćanskog stanovništva i osmanskih vlasti u blizini sela Krekovi kod Nevesinja, 6. jula 1875. godine. Uzrok ustanka bile su dugogodišnje represije, visoki porezi, nasilje i zloupotrebe turskih vlasti, kao i siromaštvo i teški uslovi života hrišćana u Osmanskom carstvu.

Naoružane grupe ustanika iz hercegovačkih sela napale su turske patrole i obližnje karaule. Ubrzo se digla čitava istočna Hercegovina, a vest o otporu proširila se i na druge krajeve.

Posledice ustanka Hercegovački ustanak prerasće u veliki balkanski sukob, u kojem će kasnije učestvovati i Crna Gora, Srbija i Rusija. Kulminacija će biti Srpsko-turski rat (1876–1878) i konačno oslobođenje Srbije i Crne Gore, kao i aneksija Bosne i Hercegovine od strane Austro-Ugarske 1878. godine, odlukom Berlinskog kongresa.

Ustanici iz Nevesinja i okoline ostali su upamćeni kao simbol borbe za slobodu, a sam pojam „Nevesinjska puška“ ušao je u istoriju kao metafora za prvi pucanj ustanka koji je promenio tok istorije na Balkanu.

Obeležavanje godišnjice Danas se u Nevesinju i širom Republike Srpske i Srbije održavaju komemoracije, istorijski časovi i kulturno-umetnički programi, u znak sećanja na herojstvo ustanika. Predstavnici lokalnih i državnih vlasti, kao i istoričari, podsećaju da borba za slobodu i dostojanstvo ostaje večna vrednost srpskog naroda.