VOŽDOVACIstorija i arheološka blaga koja pričaju priče o prošlosti

Voždovac, jedno od najstarijih beogradskih naselja, bogato je arheološkim nalazištima koja svedoče o životu na ovim prostorima kroz različite epohe - od praistorije i antike do srednjeg veka. Ova nalazišta pružaju uvid u bogatu istoriju i kulturu područja.

Dva ključna lokaliteta na Voždovcu proglašena su za arheološka nalazišta od značaja za Republiku Srbiju. Lokalitet Strelište – Banjica, gde su krajem 19. veka otkriveni ostaci antičkih grobova, i Lokalitet Autokomanda, gde su pronađeni slojevi iz praistorijskog i srednjevekovnog perioda.

Krajem 19. i početkom 20. veka, predgrađa Beograda su se razvijala uz drumove koji vode u varoš, a kafane i mehane bile su centralna mesta okupljanja. Na prostoru današnje Autokomande, trgovac Nikola Stefanović je 1870. godine podigao mehanu, oko koje je izraslo naselje nazvano „Kod Stefanovića mehane“ i „Stefanovića plac“.

Voždovac je dobio ime po Voždu Karađorđu, koji je tokom opsade beogradske tvrđave 1806. godine na ovom prostoru imao logor. Sa mesta gde je danas voždovačka crkva, Karađorđe je krenuo u oslobađanje Beograda od turske vlasti. Ime "Voždovo naselje" postalo je zvanično 1904. godine, u čast 100 godina od Prvog srpskog ustanka, a kasnije se preobrazilo u današnji naziv - Voždovac.

Krajem 19. veka, Ministarstvo vojske otkupilo je Stefanovićevo imanje, gde su umesto mehane podignuti objekti za smeštaj topova, zbog čega je prostor nazvan – Topovske šupe. Posle Prvog svetskog rata, na tom mestu bile su smeštene auto-jedinice sa Solunskog fronta i radionice za popravku automobila, što je kasnije postalo centar motorizovane brigade vojske. Naziv Autokomanda odomaćio se među stanovništvom pedesetih godina 20. veka.

Voždovac je doživeo modernizaciju 1912. godine, kada su stigli vodovod i električna mreža. Prvi tramvaj je krenuo od Slavije ka Voždovcu 1926. godine, što je dodatno povezalo naselje sa centralnim delom grada.

Prema podacima iz arhiva, Voždovac je 1896. godine imao 42 kuće, dok je do 1914. broj porastao na 95 domova sa oko 600 stanovnika. Stanovništvo se uglavnom bavilo poljoprivredom i mlekarstvom, a u ulici Vojvode Stepe nalazilo se 20 zanatskih radnji, nekoliko mehana i tri ciglane.

Između dva rata, poljoprivreda je stagnirala, a privreda se uglavnom oslanjala na zanatlije, sitne trgovce i kafane. Fabrika za preradu gvožđa kod Autokomande bila je najveći privredni objekat sa 176 radnika. Pored nje, postojale su i radionice za preradu kože i obuće, stolarije i slično. Godine 1935. podignut je Rasadnik cveća na Avalskom putu.

Planska izgradnja Činovničke kolonije započela je 1931. godine, a južnije je nastalo Predgrađe kraljice Marije. U istom periodu formirana su naselja Pašino brdo, Dušanovac i Marinkova bara.

Voždovac danas, kroz svoje bogato istorijsko i kulturno nasleđe, pruža jedinstvenu perspektivu o prošlosti Beograda i značajnim događajima koji su oblikovali ovo područje.